Hoofdletters
De eerste letter van een zin is een hoofdletter
Voorbeeld:
Dit moet je niet vergeten
Uitzondering:
Een zin die begint met een verkort woord. Daar begint het eerste volledige woord
met een hoofdletter
’s Maandags valt het kwartje meestal trager
Welke woorden krijgen nog meer een
hoofdletter?
Eigennamen, aardrijkskundige namen en woorden die hiervan zijn afgeleid
Eigennamen: Marloes, Erik, Sint-Nicolaas, Jan de Wit, Peter van de Boom, maar: mevrouw Van Huygevoort, mijnheer De Wit
Aardrijkskundige namen:Nederland,
Nederlands, Nederlander, Nederlandse kaas,
de Jood, de Eskimo,
Zuid-Holland, Noord-Amerikaanse,
Ridderkerk, Rotterdam-Zuid
De volgende woorden beginnen ook
met een hoofdletter:
Namen van feestdagen: Goede Vrijdag, Pinksteren, Kerstmis, Koninginnedag
Namen van heilige personen en zaken: wij eren God, de Almachtige, en Zijn Rijk
zal eeuwig zijn.
Namen van schepen en vliegtuigen: de Nautilus, de Boreas, de Pelikaan
Namen van personen als aanduiding voor een kunstwerk of merk: een Opel, een
Mondriaan, een Dolce e Gabbana
Straatnamen: Grote Markt, Bosscheweg
Namen van instanties en afdelingen: Kamer van Koophandel, afdeling Personeelszaken,
Studenteninfobalie
Namen van departementen: het Ministerie van Economische Zaken
Namen van historische gebeurtenissen: de Tweede Wereldoorlog
Namen van hemellichamen: Mars, de Grote Beer
Namen van kranten, tijdschriften, titels van boeken, titels van religieuze teksten:
Brabants Dagblad, Tina, hij las Spijt van Carry Slee, hij bestudeerde de Koran
Windrichtingen als onderdeel van een aardrijkskundige aanduiding: het Midden
Oosten, het Wilde Westen
Titulatuur: Hare Koninklijke Hoogheid
Afkortingen: P.S. (post Scriptum), N. B. (nota bene)
Afkortingen van organisaties, wetten en instellingen: ANWB, NOS, AOW, afdeling
PZ
Géén hoofdletter:
namen van dagen, maanden, jaargetijden: zondag, mei, winter
samenstellingen die zijn afgeleid van feestdagen: kerstvakantie, moederdagcadeau
aanduidingen van windrichtingen in het algemeen: noorden, oosten, zuid-westen
namen gebruikt als soortnaam: een glas cognac, sinterklaascadeau, hij bestudeerde
een oude bijbel
stromingen of richtingen die zijn afgeleid van een naam: het joodse geloof,
de katholieken, calvinisten.
Let op: wanneer een zin begint met
een getal of een teken, volgt géén hoofdletter:
58 diploma’s is een hele goede score!
§ 1.1 is niet meer dan een introductie
Leestekens
Punt
Een zin eindigt meestal met een punt.
Een punt wordt ook gebruikt om afkortingen aan te duiden: nl. / jl.
Komma
Komma’s zijn bedoeld om het lezen te vergemakkelijken. Houd je bij het
hardop lezen een korte pauze, plaats dan op die plek in de zin een komma.
Plaats niet meer komma’s dan nodig is!
Voorbeelden:
1. Als je zaterdag komt, neem dan een fles wijn mee. (tussen twee persoonsvormen
plaats je altijd een komma)
2. Op mijn cijferlijst staan twee negens, een acht, een zeven en twee zessen.
(plaats een komma tussen de delen van een korte opsomming)
3. Mevrouw Van Son, onze docente Engels, is een ster in haar vak. (plaats een
bijstelling altijd tussen komma’s)
Puntkomma
Een puntkomma sluit een mededeling af en kondigt een nieuwe mededeling aan die
betrekking heeft op de vorige. Je kunt de puntkomma vervangen door een punt,
gevolgd door een hoofdletter.
Let op: ná een puntkomma komt
géén hoofdletter!!!
Voorbeeld: Edwin werkte hard als invaller; nu heeft hij een vaste baan.
In langere opsommingen kun je ook
gebruik maken van puntkomma’s.
Voorbeeld: junk; drugs; waanbeelden; desillusie
Voorbeeld:
We lichten er enkele voordelen uit:
- u betaalt maar €100 per maand;
- de premie is fiscaal aftrekbaar;
- u kunt direct van het belastingvoordeel profiteren.
Dubbelepunt
Dubbelepunten geven aan dat uitleg of toelichting volgt. Na een dubbelepunt
volgt een hoofdletter bij de directe rede in aangehaalde
zinnen (Jan zei: 'Nooit.' ) en bij een opsomming in
hele zinnen:
Er zijn
talloze redenen om niet naar Frankrijk te gaan:
- De kinderen zijn nog niet oud genoeg.
- Het is er te druk.
- Thuis is het ook mooi weer.
Geen hoofdletter in andere gevallen, dus niet bij ik in Kortom:
ik ga nooit meer.
Soms wordt ook wel een dubbelepunt geschreven tussen de uren en minuten in tijdsaanduidingen (al is een punt hier gewoner): 16:25 uur.
Gedachtestreepje
Het gedachtestreepje is een streepje tussen spaties, waarmee commentaar in de
tekst omgeven kan worden:
Bij die gelegenheid - dat weten we nu al - zullen nog vele interessante kwesties
aan het licht komen.
Vraagteken
Na een directe vraag plaats je een vraagteken, na een indirecte vraag niet.
Hoe duur is deze lippenstift? (directe vraag)
Truus vroeg aan Trees hoe duur de motorolie is.
Uitroepteken
Het uitroepteken wordt gebruikt na een uitroep (brand!), of wanneer ergens nadruk
op wordt gelegd (ik begrijp niet dat zoiets kan gebeuren!)
Aanhalingstekens
Aanhalingstekens zie je boven bij openen en sluiten (bij geschreven tekst onder
bij openen en boven bij sluiten).
Aanhalingstekens worden gebruikt:
- om letterlijk iemands woorden weer te geven (te citeren)
- om een andere betekenis van een woord te suggereren (de dief is een ‘fijne’
jongen)
- het woord of begrip te benadrukken en niet de betekenis (het woord ‘slome’
heeft tegenwoordig een andere betekenis dan vroeger).
Belangrijk:
Een punt; vraagteken; uitroepteken komt voor aanhalingsteken sluiten
zij zei: “dat kun je wel.”
Uitzondering: wanneer het teken terugslaat op de tekst voor het citaat. Voorbeeld:
Hij vroeg: “kan ik dat?”.
Bij het weergeven van gedachten gebruik je geen aanhalingstekens.
Titels van boeken en
namen van tijdschriften worden schuingerukt,
niet tussen aanhalingstekens gezet.
Haakjes
Haakjes worden gebruikt:
- in plaats van het woord of: we zijn op zoek naar een enthousiaste medewerker
(medewerkster) voor onze afdeling communicatie;
- bij een verwijzing naar een tekst of een deel van de tekst: Welke vorm heeft
het werkwoord (zie § 2.2);
- bij een verklarende toevoeging bij een tekst: dit is goed (‘dit’
is hier aanwijzend voornaamwoord);
- wanneer je in een citaat een deel van de oorspronkelijke tekst weglaat, geef
je dat weer met drie punten die je tussen haakjes plaatst: In het werkstuk (…)
worden diverse punten aangehaald.